Tussen het schoolplein en de boomgaard staat een hek van anderhalve meter. Het houdt een voetbal tegen, maar niet de spuitnevel die eroverheen waait of het water dat eronderdoor sijpelt. En de grens die er werkelijk toe doet — die rond het kind — is volgens de Rekenkamer nooit door iemand getrokken.
In West Betuwe wordt alles geteld: kilo's fruit, hectares, liters middel. Alleen de mensen die ziek werden niet. Nu het kabinet afziet van groot gezondheidsonderzoek, is het eerste dat de zieken rond de boomgaarden systematisch optelt geen instituut voor volksgezondheid — maar een letselschadekantoor.
Het convenant gewasbescherming, afgetrapt in Geldermalsen, belooft een forse reductie tussen 2027 en 2040. Maar een fruitteler die dit voorjaar plant, plant al voor die horizon. Het probleem is niet de bestemming — het is dat de duurzame route vandaag nog niet rendeert.
Begin mei lagen er tientallen dode zwaluwen op twee locaties in Nederland. De insecticiden op hun veren waren officieel "niet schadelijk voor vogels" — maar die beoordeling gold alleen voor inname via voedsel. Dat vogels ook inademen, en dat bestrijdingsmiddelen via de lucht verplaatsen, was nooit in de toelatingsprocedure meegenomen. Een blinde vlek zo groot als een boomgaard.
Stel dat uw buurman elke dinsdag vroeg zijn tractor start en iets spuit op het land naast uw achtertuin. U ruikt iets, sluit het raam, vraagt de kinderen binnen te blijven. En dan: niets. Geen kennisgeving, geen registratie, geen openbaar document. Dit is geen hypothetische situatie. Het is de dagelijkse werkelijkheid voor duizenden bewoners in West Betuwe.
Op de Nature-cover van april stond geen ijsbeer en geen koraalrif. Er stond aarde — Europese bodem, in zo'n zeventig procent van de monsters vervuild met pesticideresiduen. Onder onze boomgaarden in West Betuwe leeft de vergeten helft van de biodiversiteit, en zij sterft sneller dan boven de grond.
U draait de kraan open en verwacht schoon water. Maar drinkwater begint als rivierwater — hetzelfde water dat langs de fruitpercelen van West Betuwe stroomt. In Nederland werden 156 pesticiden aangetroffen in de innamepunten voor drinkwater. En in Brussel wordt nu gesloopt wat ons daartegen beschermde.
Lochem, Alphen-Chaam en Westerveld doen het al. Zaltbommel, Tiel en Culemborg stemden voor de VNG-motie. West Betuwe zelf had in 2021 al spuitvrije zones van 50 meter — maar ze liggen in een la. Waarom eigenlijk?
De coalitieonderhandelingen in West Betuwe zijn begonnen. Dit is het moment om te eisen dat spuitvrije zones, biologische stimulering en een meetprogramma in het coalitieakkoord komen. Niet morgen — nu.
Terwijl we staan te kijken naar de pesticide-discussie, sluimert een groter gevaar in de ondergrond. PFAS — de eeuwige chemicaliën — worden aangetroffen in de fruitteeltgrond van West Betuwe. En niemand heeft het erover.
De rechter oordeelde dat gemeenten beperkende regels mogen stellen aan pesticidegebruik. Dus waarom blijft West Betuwe stil? Een column over de kloof tussen juridische ruimte en politieke moed.