Nieuws over pesticiden

Convenant gewasbescherming: reductiedoel nog open, sectoren vragen om rechtszekerheid

Volgens LTO Nederland werken de landbouwsectoren aan acht deelconvenanten, onder meer voor de fruitteelt, en heeft iedere sector een plan van aanpak ingediend. Wageningen University & Research brengt in opdracht van het ministerie van LVVN het reductiepotentieel in kaart, met een routekaart naar 2035 en 2040 en 2011–2013 als referentieperiode. De Milieu-Indicator Gewasbescherming "geeft richting, maar schrijft geen reductiedoel voor". Bij een overleg op 16 oktober vroegen de sectoren staatssecretaris Erkens om rechtszekerheid en een einde aan de onzekerheid door het "postcodebeleid" en het groeiende aantal handhavingsverzoeken. Op 6 november spreken Kamerleden met de convenantpartijen. Voor West Betuwe is dat relevant: de sector wil via het convenant af van de onzekerheid die het postcodebeleid en handhavingsverzoeken van omwonenden nu voor telers geven.

Sint-Michielsgestel: spuitzone van 250 meter juridisch onhoudbaar, 50 meter wordt richtlijn

De gemeenteraad van Sint-Michielsgestel nam in 2025 een voorstel aan voor een spuitzone van minimaal 250 meter tussen woningen en percelen waarop bollen worden geteeld. Hekkelman Advocaten beoordeelde dat voorstel op verzoek van het college; volgens het advies is zo'n afstand op basis van de huidige rechtspraak niet houdbaar. De gemeente hanteert daarom 50 meter, de richtlijn uit de rechtspraak van de Raad van State bij nieuwe gevoelige functies. Afwijken kan op twee juridisch houdbare manieren: zelf de eerste 50 meter niet bespuiten, of daarover afspraken maken met de buren. Wethouder Femke Klomp zit in een nieuwe taskforce bestrijdingsmiddelen en gezondheid van de regio Noordoost-Brabant, die op 26 oktober start. Voor West Betuwe laat dit zien hoe zwaar de rechtspraak weegt bij de keuze voor een spuitzone.

Bestrijdingsmiddelenatlas bijgewerkt met meetgegevens van 2025

Het Ctgb meldt dat de Bestrijdingsmiddelenatlas op 9 oktober is bijgewerkt met de meetgegevens van 2025 van de waterbeheerders. De atlas laat zien welke werkzame stoffen en afbraakproducten van gewasbeschermingsmiddelen en biociden in het Nederlandse oppervlaktewater voorkomen, waar normen worden overschreden, hoe concentraties zich op lange termijn ontwikkelen en hoe dat samenhangt met landgebruik. Het Ctgb gebruikt de meest recente meetgegevens bij zijn beoordelingen; aanvragers moeten de data van 2025 vanaf 1 januari 2027 meenemen. Met de stoffenlijsten uit de atlas bepaalt het Ctgb ook welke stoffen mogelijk extra beperkingen of een herbeoordeling nodig hebben. Voor West Betuwe is de atlas een openbare bron om te volgen welke stoffen in het oppervlaktewater worden aangetroffen.

Sint-Michielsgestel legt 50 meter spuitvrije zone vast als uitgangspunt bij woningbouw

De gemeente Sint-Michielsgestel heeft een werkwijze vastgesteld voor spuitvrije zones bij nieuwe woningen en andere gevoelige functies, zoals scholen en zorginstellingen, naast landbouwgrond waar gewasbeschermingsmiddelen gebruikt mogen worden. Uitgangspunt is een afstand van 50 meter, de richtlijn uit de rechtspraak. Afwijken is juridisch complex, gebeurt alleen in uitzonderlijke gevallen en wordt voorgelegd aan het college. Bij de afweging telt het toegestane gebruik van de grond, niet alleen het huidige gebruik, en worden gezondheid en leefomgeving van inwoners afgewogen tegen de belangen van agrarische bedrijven. Een stappenplan moet ontwikkelaars en grondeigenaren vroegtijdig helpen. Een concreet voorbeeld voor West Betuwe, waar de gemeenteraad heeft aangegeven dat er iets moet gebeuren met het spuitzonebeleid.

Kabinet: verdere stappen nodig tegen bestrijdingsmiddelen in glastuinbouwwater

Staatssecretaris Silvio Erkens heeft in een Kamerbrief van 5 oktober gereageerd op het rapport "Bestrijdingsmiddelen in glastuinbouwgebieden" van Natuur & Milieu. Hoewel het aantal normoverschrijdingen in oppervlaktewater daalt, zijn volgens het kabinet verdere stappen nodig. Met een nieuwe analysemethode kunnen bijna alle stoffen die eerder "niet-toetsbaar" waren nu op het niveau van de Kaderrichtlijn Water worden gemeten, maar waterschappen gebruiken die methode nog te weinig, waardoor overschrijdingen onopgemerkt kunnen blijven. Nederland wil toelatingscriteria en KRW-normen beter op elkaar afstemmen, en het Ctgb werkt aan een aanpak om middelen die herhaaldelijk te hoog in water worden aangetroffen opnieuw te beoordelen. Relevant voor de regio: Waterschap Rivierenland, ook verantwoordelijk voor West Betuwe, mat in 2025 de meeste normoverschrijdingen in het glastuinbouwgebied van de buurregio Bommelerwaard.

Rapport: pesticidenlobby schreef mee aan Europees versoepelingspakket

De lobbywaakhond Corporate Europe Observatory (CEO) stelt in een nieuw rapport dat het Food & Feed Omnibus-pakket grotendeels de wensen van de pesticidenindustrie en landbouwkoepel Copa-Cogeca volgt. Onbeperkte toelatingen voor werkzame stoffen, een wens van Bayer en Copa-Cogeca, werden volgens CEO de kern van het Commissievoorstel. De Europarlementariërs Herbert Dorfmann (EPP) en Michele Picaro (ECR), die het dossier in het Parlement leiden, willen dat uitbreiden naar middelen en standaard drie jaar opgebruiktermijn geven voor verboden middelen — volgens CEO conform eisen van CropLife Europe en Bayer. CEO roept op het pakket in te trekken. Nu de lidstaten, waaronder Nederland, al instemden, ligt de beslissing bij het Europees Parlement — met gevolgen voor hoe lang middelen in de Betuwse fruitteelt toegelaten blijven.

Kabinet blaast aangekondigde wijziging van Wet gewasbeschermingsmiddelen af

Het kabinet dient de eerder aangekondigde wijziging van de Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden niet opnieuw in. Volgens staatssecretaris Annet Bertram (CDA) van Infrastructuur en Waterstaat is de wetswijziging "juridisch en inhoudelijk overbodig geworden". Het voorstel uit 2021 moest onder meer professioneel gebruik van middelen buiten de landbouw verbieden en het gebruik door particulieren en in uiterwaarden reguleren. De bestaande wettelijke basis voor het verbod buiten de landbouw is inmiddels voldoende gebleken, en sinds de Omgevingswet hebben overheden volgens de staatssecretaris genoeg instrumenten om waterkwaliteit in kwetsbare gebieden te beschermen. Relevant voor West Betuwe, met zijn uiterwaarden langs de Waal: bescherming van die gebieden hangt nu af van hoe overheden de Omgevingswet toepassen.

Drinkwaterbedrijven eisen snel verbod op 116 PFAS-bestrijdingsmiddelen

Vewin, de vereniging van drinkwaterbedrijven, heeft een nieuw standpunt gepubliceerd over bestrijdingsmiddelen in drinkwaterbronnen. De koepel pleit er, in lijn met de ILT, voor dat de 116 middelen die jaarlijks zo'n 21.000 kilo TFA in het milieu brengen "zo snel mogelijk worden verboden". Daarnaast wil Vewin dat het Ctgb bij toelating wettelijk moet toetsen aan de normen van de Kaderrichtlijn Water, en dat Nederland zich verzet tegen het Europese Food & Feed Omnibus-voorstel, dat werkzame stoffen in beginsel voor onbepaalde tijd zou toelaten. Ook vraagt Vewin om uitvoering van het convenant gewasbescherming, te beginnen in grondwaterbeschermingsgebieden. Voor omwonenden in West Betuwe onderstreept dit dat pesticiden niet alleen op het perceel blijven, maar ook in bodem en water terechtkomen.

Meten=Weten in Eerste Kamer: Ctgb voldoet niet aan voorzorgsbeginsel

Op 22 september organiseerde de Eerste Kamer een deskundigenbijeenkomst over het voorzorgsbeginsel. Burgerorganisatie Meten=Weten leverde een position paper in en beantwoordde vragen van de commissieleden. De hoofdboodschap: "Aan het voorzorgbeginsel zoals wettelijk geformuleerd voor het toelaten van pesticiden, namelijk geen schade aan mens of dier, wordt door het Ctgb niet voldaan." Volgens de organisatie heeft de rechter daardoor al meermaals geoordeeld dat er risico's bestaan en maatregelen nodig zijn. Henk Baptist gaf namens Meten=Weten een toelichting; de bijeenkomst is terug te kijken. Het voorzorgsbeginsel is ook de kern van de vraag of omwonenden in West Betuwe voldoende beschermd zijn tegen spuitdrift.

TFA in Oostenrijks grondwater meer dan verdubbeld in vijf jaar tijd

Een nieuwe analyse van officiële meetgegevens laat zien dat de concentratie van de "forever chemical" TFA in Oostenrijks grondwater op alle zestien herhaald bemonsterde meetpunten is gestegen, gemiddeld van 1,36 naar 2,86 microgram per liter. Op geen enkel punt bleef de waarde stabiel of daalde die. De gemiddelde concentratie in 2024 lag vierentwintig keer boven de Europese grondwaternorm van 0,1 microgram per liter voor toxicologisch relevante afbraakproducten. De onderzoekers, onder wie wetenschappers van de Universiteit Wenen en het Karolinska Institutet, leggen een verband met het agrarisch gebruik van PFAS-houdende bestrijdingsmiddelen. PAN Europe roept de lidstaten op hun eigen grondwater te onderzoeken — ook Nederland, waar de ILT enkele dagen eerder tot een vergelijkbare conclusie kwam.

Kabinet trekt 34 miljoen euro uit om aanbod gewasbeschermingsmiddelen te verbreden

In de LVVN-begroting voor 2027, gepresenteerd op Prinsjesdag, maakt het kabinet 34,2 miljoen euro extra vrij "om het aanbod gewasbeschermingsmiddelen te verbreden en op die manier duurzaamheidsdoelen te ondersteunen". Daarmee komt het totaalbedrag op ruim 57 miljoen euro. De totale LVVN-begroting bedraagt 4,3 miljard euro; daarnaast gaat 30,5 miljoen euro extra naar het stimuleren van de vraag naar biologische producten en bijna 500 miljoen euro extra naar agrarisch natuurbeheer. In het nieuwsbericht wordt geen bedrag genoemd voor bescherming van omwonenden of voor het terugdringen van het gebruik zelf. Voor West Betuwe is de vraag relevant welk deel van dit geld daadwerkelijk naar laagrisicomiddelen en niet-chemische alternatieven gaat.

ILT: PFAS-middelen brengen jaarlijks minstens 21.000 kilo TFA in het milieu

Het gebruik van PFAS-houdende gewasbeschermingsmiddelen zorgt jaarlijks voor minimaal 21.000 kilo trifluorazijnzuur (TFA) in het Nederlandse milieu, blijkt uit berekeningen van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). Daarmee zijn deze middelen volgens de inspectie een van de grootste bekende TFA-bronnen van het land. De hoeveelheid gebruikte PFAS-middelen nam tussen 2022 en 2024 toe van 250.000 naar 465.000 kilo. TFA spoelt uit naar grond- en oppervlaktewater en dringt relatief snel door tot het diepe grondwater waaruit drinkwater wordt gewonnen; zet de trend door, dan kan de concentratie daar binnen twintig jaar boven de door het RIVM geadviseerde waarde uitkomen. Drinkwaterbedrijven kunnen TFA met gangbare zuiveringstechnieken nauwelijks verwijderen — voor een fruitteeltgebied als West Betuwe raakt dat direct aan de kwaliteit van het water in de eigen omgeving.

Provincies tekenen convenant gewasbescherming, met kanttekeningen bij de uitwerking

De Nederlandse provincies, verenigd in het Interprovinciaal Overleg (IPO), hebben zich aangesloten bij het Hoofdlijnenconvenant Toekomstbestendige Gewasbescherming. Dat convenant werd in juli ondertekend door onder meer het ministerie van LVVN, de VNG, de Unie van Waterschappen, LTO Nederland en BO Akkerbouw. De provincies zeggen zich te willen inzetten voor "een aanmerkelijke verlaging van milieubelasting door het gebruik van schadelijke gewasbeschermingsmiddelen". Ze maken wel voorbehouden: ondertekening bindt hen niet juridisch aan de deelconvenanten die nog moeten worden gesloten, en natuur- en milieuorganisaties moeten bij de uitwerking daarvan worden betrokken. Ook vragen ze aandacht voor de doelen uit de Kaderrichtlijn Water en Natura 2000. Provincie Gelderland is daarmee partij bij afspraken die ook in West Betuwe gaan doorwerken.

Waterschap Rivierenland maakt normoverschrijdingen bestrijdingsmiddelen openbaar in online dashboard

Waterschap Rivierenland publiceert sinds 10 september de meetresultaten van bestrijdingsmiddelen in oppervlaktewater in een online dashboard. De metingen maken deel uit van het Landelijk Meetnet Gewasbeschermingsmiddelen en zijn ook te vinden in de Atlas Bestrijdingsmiddelen in oppervlaktewater. Volgens het waterschap kunnen bestrijdingsmiddelen schadelijk zijn voor vissen, waterdieren en waterplanten en de drinkwaterkwaliteit beïnvloeden. Door overschrijdingen openbaar te maken en snel aan de betrokken sectoren door te geven, wil het waterschap het gebruik nog in hetzelfde jaar terugdringen; bij ernstige, herhaalde overschrijdingen kunnen nader onderzoek en extra bedrijfsbezoeken volgen. Het doel is nul overschrijdingen, zodat de normen van de Kaderrichtlijn Water worden gehaald. Waterschap Rivierenland is het waterschap van West Betuwe, dus inwoners kunnen nu zelf zien hoe het met het water in hun omgeving staat.

Rechter houdt Ctgb aansprakelijk voor oogstschade na onjuiste toelatingsinformatie

Het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) en de leverancier van het middel Scelta moeten de oogstschade vergoeden van een Gelderse teler. Zij paste het middel in juni 2022 toe tegen spint, vertrouwend op de officiële toelatingsinformatie. Daarin stond ten onrechte dat een veiligheidstermijn van één dag gold; in werkelijkheid mag Scelta pas na de laatste oogst worden gebruikt. De leverancier had die onjuiste voorwaarden bij het Ctgb aangeleverd, waarna ze op de website van de toelatingsinstantie belandden. Een ingeschakelde deskundige raamt de oogstderving op bijna 90.000 euro; de teler vindt dat bedrag te laag. De uitspraak laat zien dat ook de informatie waarop telers en omwonenden moeten kunnen vertrouwen niet vanzelfsprekend klopt.

PAN-NL eist intrekking van vijftig middelen met hormoonverstorende stoffen

Pesticide Action Network Netherlands heeft bij het Ctgb verzoeken ingediend om de toelating van vijftig bestrijdingsmiddelen in te trekken. Het gaat om middelen met de stoffen fludioxonil, fenoxaprop-P-ethyl, buprofezin, cyprodinil, phenmedipham, thiabendazol en tebuconazool, die volgens PAN-NL hormoonverstorend of reprotoxisch zijn. Aanleiding is de uitspraak van het College van Beroep voor het bedrijfsleven dat het Ctgb het middel Pitcher in strijd met Europese regels toeliet: het toetste de blootstelling aan de hormoonverstorende stof fludioxonil nooit, ook niet die van mensen en niet-doelwitorganismen. Het Ctgb neemt de verzoeken in behandeling en verwacht dat fludioxonil "in de nabije toekomst waarschijnlijk niet opnieuw" wordt goedgekeurd. Trekt het Ctgb de toelatingen niet in, dan stapt PAN-NL opnieuw naar de bestuursrechter.

Fruittelers in Beesd over de oogst: "De consument wil gaaf fruit"

Op het fruitteeltbedrijf van de broers Jan en Arno Kroeze in Beesd begon de appelpluk op 27 augustus. In een interview met Het Kontakt vertellen zij hoe hun vak verandert: extremer weer, meer rupsen- en luizenschade dan een paar jaar geleden, en regels rond gewasbescherming die steeds uitdagender worden. Jan Kroeze zegt daarover: "Ik ben er voorstander van om op een andere manier te gaan telen, maar de consument wil gaaf fruit." De broers, 69 en 67 jaar, hebben acht hectare appels en peren en geen bedrijfsopvolger. Het gesprek laat zien dat de discussie over minder gif in West Betuwe niet alleen over telers gaat, maar evengoed over wat kopers en supermarkten van hen verlangen.

Ctgb laat zeven nieuwe middelen toe, drie ervan voor appels en peren

Het Ctgb heeft zeven nieuwe gewasbeschermingsmiddelen toegelaten, drie bestaande toelatingen uitgebreid, één wettelijk gebruiksvoorschrift aangepast en twee toelatingen verlengd. Drie van de nieuwe middelen gelden voor de teelten die het landschap van West Betuwe bepalen: het insecticide Mister C mag worden ingezet in appels en peren, Mister C LR in de pitvruchtenteelt en Isomate C LR MAX TT in appels, peren, steenvruchten en zoetzure kersen. Verder kwamen er toelatingen voor onder meer het insecticide Sankari, de fungicide Fungisei, zaadbehandelingsmiddel Susteed en het herbicide CZAR. Bij Stomp 400 SC verviel de beperking van maximaal één toepassing per twaalf maanden in onder meer cichorei, uien, sjalotten en asperges. Een aanvraag voor een groeiregulator op basis van chloormequatchloride werd afgewezen.

Spinazie voert nieuwe PesticidenEetwijzer aan als meest besmette groente

Spinazie bevat van alle groenten de meeste pesticidenresten, gemiddeld 2,3 verschillende stoffen, zo blijkt uit de nieuwe PesticidenEetwijzer van Pesticide Action Network Netherlands op basis van residumetingen van de NVWA over 2023-2025. Bij fruit staat citrus bovenaan met gemiddeld 4,4 soorten, gevolgd door aardbeien (4,2) en kersen (4,0). In één bakje druiven werden 20 verschillende pesticiden aangetroffen, een recordhoeveelheid die niet tot terugroeping leidde omdat er alleen normen bestaan per afzonderlijke stof en niet voor combinaties. PAN-NL wijst erop dat gangbare groente en fruit gemiddeld 45 keer zoveel residu bevatten als de norm voor babyvoeding toestaat. Het gaat om dezelfde werkzame stoffen die in de Betuwse fruitteelt worden verspoten.

Negen organisaties aan staatssecretaris Erkens: stop met het gewasbeschermingsconvenant

Negen maatschappelijke organisaties hebben staatssecretaris Silvio Erkens van Landbouw opgeroepen te stoppen met het convenant "toekomstbestendige gewasbescherming". Volgens de ondertekenaars is dat convenant geklapt, omdat geen enkele maatschappelijke organisatie het heeft ondertekend. De brief is een initiatief van AARDige Buren en werd mede ondertekend door Meten=Weten. In plaats van een convenant vragen de organisaties om stevige reductiedoelen, om de gezondheid van burgers en de natuur centraal te stellen en om respect voor gerechtelijke uitspraken; daarvoor is volgens hen geen convenant nodig. De discussie raakt West Betuwe direct, omdat het convenant juist bedoeld is om lokale regels rond spuitzones te vervangen door landelijke afspraken.

Ctgb herbeoordeelt ruim twintig middelen met dezelfde hormoonverstorende stof

Na de uitspraak van het College van Beroep voor het bedrijfsleven over Pitcher gaat toelatingsautoriteit Ctgb ruim twintig andere bestrijdingsmiddelen opnieuw beoordelen. Die middelen bevatten dezelfde werkzame stof, fludioxonil, die de rechter deze week als schadelijk voor gezondheid en milieu aanmerkte. Naast Pitcher had het Ctgb nog 23 middelen met fludioxonil toegelaten voor de land- en tuinbouw; de stof wordt als residu aangetroffen op groente, fruit, bloemen en sierplanten. De Europese voedselautoriteit EFSA stelde in november 2024 al vast dat fludioxonil hormoonontregelende eigenschappen heeft. Voor West Betuwe is de uitkomst van die herbeoordeling bepalend: zij beslist mede wat er straks nog in boomgaarden naast woningen mag worden gebruikt.

Hoogste rechter haalt hormoonverstorend middel Pitcher van de markt

Het College van Beroep voor het bedrijfsleven heeft op 11 augustus bepaald dat het schimmelbestrijdingsmiddel Pitcher zo snel mogelijk uit de handel moet worden genomen. De zaak was aangespannen door Pesticide Action Network Europe. Pitcher bevat de werkzame stof fludioxonil, die hormoonontregelende eigenschappen heeft. Volgens Europese regelgeving mag zo'n stof alleen worden gebruikt in gesloten systemen of onder omstandigheden die contact met mensen uitsluiten — en omdat Pitcher in de open lucht wordt toegepast, had het Ctgb het middel niet mogen toelaten. In de parallelle zaak over Dagonis kreeg PAN Europe geen gelijk; het CBb is in beide zaken de eindrechter. Voor omwonenden van boomgaarden is vooral de toetsingspraktijk van het Ctgb van belang: dezelfde beoordeling bepaalt wat er in West Betuwe over de heggen mag worden verneveld.

Negen organisaties roepen staatssecretaris op te stoppen met convenant gewasbescherming

Negen maatschappelijke organisaties, samen met omwonenden van landbouwpercelen verenigd in AARDige Buren, hebben staatssecretaris Erkens opgeroepen te stoppen met het Convenant toekomstbestendige gewasbescherming. Hun argument: het convenant dat op 14 juli werd ondertekend, is door geen enkele maatschappelijke partij getekend en heeft dus geen draagvlak in de samenleving — iets waarvan Erkens in zijn Kamerbrief van april zelf erkende dat het nodig is. De ondertekenaars concluderen dat het convenant "is geklapt". De Parkinson Vereniging tekende mee omdat onderzoek blootstelling aan bepaalde pesticiden in verband brengt met een hoger risico op de ziekte van Parkinson. Het convenant moet juist een einde maken aan lokale regels — precies het instrument waarmee een fruitteeltgemeente als West Betuwe haar inwoners zou kunnen beschermen.

Cacaodoppen als bodembedekker blijken cocktail van bestrijdingsmiddelen te bevatten

PAN-NL liet zeven zakken cacaodoppen van de merken Pokon, DCM, Culvita, Fleurella en Kakao-Flis analyseren op ruim zeshonderd bestrijdingsmiddelen. In elk monster werden drie tot dertien stoffen gevonden, waaronder pesticiden die in de Europese landbouw verboden zijn, PFAS-pesticiden en middelen die zeer giftig zijn voor bijen en bodemleven. Eén zak Pokon van tien kilo bevat volgens een theoretische worstcaseberekening genoeg gif om meer dan honderdduizend honingbijen te doden. Juist de zakken die met een "bio"- of "100% natuurlijk"-claim werden verkocht bevatten de meeste residuen; PAN-NL diende daarover klachten in bij de Reclame Code Commissie. Wie in West Betuwe zijn tuin insectvriendelijk wil inrichten, brengt met dit product dus ongemerkt landbouwgif de eigen tuin in.

Waterschap Rivierenland: glastuinbouw Bommelerwaard nu koploper in normoverschrijdingen

Uit de rapportage over het agrarisch meetnet van Waterschap Rivierenland blijkt dat de normoverschrijdingen met bestrijdingsmiddelen in het oppervlaktewater bij de boomteelt in Neder-Betuwe fors zijn gedaald, na een waarschuwing aan die sector eind 2024. De meeste overschrijdingen werden in 2025 gemeten in het glastuinbouwgebied van de Bommelerwaard, waar sinds 2021 een gezamenlijk tuinbouwriool ligt. In de akkerbouw en fruitteelt zijn de overschrijdingen volgens het waterschap zeer beperkt. Heemraad Esther Groenenberg kondigt aan risicogerichter te werken: bij aanwijzingen voor lozing volgen sneller extra bemonstering en handhaving. Vanaf dit najaar komen de meetresultaten in een openbaar dashboard. West Betuwe valt binnen ditzelfde beheergebied.

Onderzoek: alternatieven voor PFAS-pesticiden maken verbod in aardappelteelt haalbaar

Een quickscan die onderzoeksbureau CLM in opdracht van drinkwatervereniging Vewin uitvoerde, concludeert dat een verbod op PFAS-pesticiden voor de consumptieaardappelteelt in de meeste gevallen goed op te vangen is. Het Ctgb herbeoordeelt momenteel alle toegelaten middelen op basis van zes PFAS-stoffen die afbreken tot het persistente TFA. Volgens CLM blijven de meeste ziekten, plagen en onkruiden beheersbaar zonder deze middelen; alleen de bestrijding van bladvlekkenziekte (Alternaria) wordt lastiger, maar dat is met Integrated Crop Management — resistente rassen, groene middelen en het voorkomen van droogtestress — te ondervangen. Vewin pleit voor een bronaanpak en een nationaal verbod, te beginnen in grondwaterbeschermingsgebieden. Voor de fruitteeltgemeente West Betuwe en haar drinkwaterbronnen ondergraaft dit het argument dat telers niet zonder deze middelen kunnen.

Verhoogde PFAS-waarden in slootwater Geldermalsen — gemeente raadt besproeien moestuin af

Waterschap Rivierenland heeft verhoogde PFAS-waarden gemeten in het slootwater langs de Lange Akker, de J.F. Kennedylaan en ten noorden van de N327 in Geldermalsen. In de sloot tussen de brandweerkazerne en begraafplaats Lange Akker worden de risicogrenswaarden voor zwem- en irrigatiewater overschreden. De oorzaak is nog onbekend; de gemeente doet vervolgonderzoek samen met het waterschap, de GGD en omgevingsdienst Rivierenland. Het RIVM adviseert dit water niet te gebruiken voor het besproeien van moestuinen of andere eetbare gewassen en er geen zelfgevangen vis uit te eten. PFAS-pesticiden zijn een van de routes waarlangs deze niet-afbrekende stoffen in het milieu belanden; dat de norm nu in een Geldermalse sloot wordt overschreden, maakt de vraag wat er in de omgeving wordt toegepast zeer concreet.

Eikenbladmetingen leveren eerste empirische basis voor spuitvrije zone van 500 meter

In de bladeren van eiken in een Oost-Brabants natuurgebied zijn tientallen bestrijdingsmiddelen aangetroffen, meldt Foodlog. De hoogste concentraties werden gemeten pal tegen intensief gebruikte landbouwpercelen aan; verder van de percelen af nemen de gehaltes sterk af. Het onderzoek van Werkgroep Behoud de Peel is daarmee een van de eerste metingen die een afstandsmaat empirisch onderbouwen, in plaats van modelmatig. Dat raakt direct een heet hangijzer: hoe breed wordt de spuitvrije zone die het Hoofdlijnenconvenant Gewasbescherming dit najaar aan de teelt gaat opleggen? Voor omwonenden van boomgaarden in West Betuwe is die zonebreedte de kern van de discussie.

Meten=Weten: convenant gewasbescherming negeert de plicht tot een natuurvergunning

Voorzitter Frans Rooijers van bewonersinitiatief Meten=Weten stelt dat het op 14 juli ondertekende convenant gewasbescherming de juridische werkelijkheid ontkent. Het stuk noemt volgens hem vier bestaande verplichtingen niet: de uitspraak van de Raad van State uit 2025 dat telers een natuurvergunning nodig hebben voor middelen die in beschermde natuur terecht kunnen komen, de zorgplicht uit de Omgevingswet, de EU-verordening Natuurherstel en de plicht om spuitgegevens openbaar te maken. Omdat de noodzakelijke beperkingen naar 2040 worden geschoven, verwacht hij nog jarenlang rechtszaken. Natuur & Milieu en LandschappenNL tekenden het convenant niet. De vergelijking die hij maakt met het stikstofdossier raakt ook de fruitteelt in West Betuwe.

LTO en NAJK tekenen convenant en willen af van gemeentelijke en provinciale regels

BO Akkerbouw, Greenports Nederland, LTO Nederland en NAJK ondertekenden het Hoofdlijnenconvenant Gewasbescherming. LTO-voorzitter Ger Koopmans noemt de eigen regels die provincies en gemeenten steeds vaker maken een "onwerkbare praktijk" en hoopt dat het convenant daaraan een einde maakt. Na de zomer komt er een landelijk beleidskader leefomgeving en natuur dat bindend wordt voor provincies en gemeenten; volgens NAJK moeten daarin "draconische maatregelen" als vergunningplicht, teeltverboden en afstandseisen zoveel mogelijk worden voorkomen. Stichting Natuur & Milieu en LandschappenNL zaten aan de kerntafel, maar weigerden te tekenen. Voor West Betuwe betekent dit dat de gemeentelijke ruimte om omwonenden zelf te beschermen dit najaar op het spel staat.

PAN-NL: mislukt convenant maakt wettelijke maatregelen tegen pesticiden noodzakelijk

Pesticide Action Network Netherlands beschouwt het een dag eerder ondertekende hoofdlijnenconvenant gewasbescherming als mislukt en vindt dat de overheid nu met wettelijke maatregelen moet komen. De betrokken maatschappelijke organisaties trokken zich terug omdat zij de afspraken onvoldoende vinden; volgens PAN-NL is een convenant met alleen de landbouw als belangenpartij "geen convenant maar een dictaat". De organisatie wijst erop dat een verbod op de giftigste middelen zoals PFAS-pesticiden ontbreekt, dat het Europese voorzorgsbeginsel wordt genegeerd en dat eerdere beloftes — zoals "nagenoeg geen emissies" in 2030 — al eerder werden gebroken. Ook voor West Betuwe telt deze kritiek: het convenant wil juist een eind maken aan lokale beschermingsregels.

Brussel stelt verbod op insecticide cypermethrin uit ondanks uitspraak EU-Hof

Het Hof van Justitie van de EU verklaarde in december 2025 dat de hergoedkeuring van het insecticide cypermethrin in 2021 onrechtmatig was, onder meer omdat een risicobeoordeling van een representatieve formulering ontbrak. In plaats van de toelating in te trekken start de Europese Commissie nu een langdurige artikel 21-procedure, meldt PAN Europe. Directeur Martin Dermine noemt dat onaanvaardbaar: de Commissie nam zeven maanden om te besluiten tot uitstel, terwijl het bijentoxische en hormoonverstorende middel op de markt blijft. Volgens PAN Europe volgt uit de uitspraak dat voortaan minstens één volledige spuitformulering getoetst moet worden — de mix waaraan omwonenden werkelijk worden blootgesteld.

Factcheck PAN-NL: Nederlandse groente en fruit niet schoner dan buitenlandse

PAN-NL vergeleek alle steekproefsgewijze residutesten die de NVWA tussen 2022 en 2024 uitvoerde op zeventien groente- en fruitsoorten, van zowel Nederlandse als buitenlandse herkomst. De veelgehoorde claim dat de Nederlandse landbouw "de schoonste van de wereld" is, blijkt niet onderbouwd: op Nederlandse producten werden juist vaker PFAS-pesticiden en hormoonverstorende pesticiden gevonden, en ook het gemeten gehalte lag hoger. Wel waren er minder normoverschrijdingen en gemiddeld minder verschillende stoffen per product. Op Nederlandse appels werden meer pesticiden aangetroffen dan op buitenlandse appels. Dat is voor een appel- en perengemeente als West Betuwe een ongemakkelijke uitkomst, en het verscheen precies op de dag dat het onderhandelingsresultaat van het convenant naar buiten kwam.

Kabinet en sector ondertekenen hoofdlijnenconvenant gewasbescherming — einde aan lokale regels beoogd

Het kabinet sloot met zeven partijen, waaronder LTO, VNG en de Unie van Waterschappen, een hoofdlijnenconvenant om de milieubelasting van gewasbeschermingsmiddelen fors terug te dringen. De einddoelen moeten in 2040 zijn gehaald, met tussenmetingen in 2030 en 2035; het kabinet reserveert indicatief 250 miljoen euro en er komt een onafhankelijke gegevensautoriteit. Uiterlijk 1 maart 2027 volgt een kader voor plekken waar mensen lang verblijven, zoals scholen, kinderdagverblijven en woningen — dat kader moet ook een eind maken aan middel- of teeltverboden die provincies en gemeenten hebben ingevoerd. De concrete reductiedoelen worden pas na de zomer in deelconvenanten uitgewerkt. Voor West Betuwe raakt dit direct de ruimte van de gemeente om omwonenden zelf te beschermen.

WUR en RIVM: gezondheidsrisico's van middelen voor omwonenden zijn in theorie te berekenen

Uit een verkennende studie van Wageningen University & Research en het RIVM, in opdracht van het ministerie van LVVN, blijkt dat het in theorie mogelijk is de gezondheidsrisico's van gewasbeschermingsmiddelen voor omwonenden te berekenen. De rekenmethode houdt rekening met hoeveel middel zich in de omgeving verspreidt, hoeveel er in nabijgelegen woningen terechtkomt en of dat schadelijk is voor bewoners. Veel gemeenten hanteren nu een vuistregel van 50 meter tussen woningen en bespoten percelen, maar de Raad van State oordeelde dat de gebruikte rekentechnieken wetenschappelijk niet goed onderbouwd zijn. Of de methode onder realistische lokale omstandigheden werkt, moet nog in de praktijk worden getoetst. Voor de fruitteeltgemeente West Betuwe, waar boomgaarden vaak direct aan tuinen grenzen, is zo'n wetenschappelijk kader van groot belang.

Drentse bewoners vragen vier gemeenten om handhaving op bestrijdingsmiddelen

Groepen bewoners hebben de Drentse gemeenten Coevorden, De Wolden, Assen en Midden-Drenthe gevraagd te gaan handhaven op het gebruik van bestrijdingsmiddelen op landbouwgrond dicht bij woningen. Vereniging Meten=Weten hielp bij het indienen van de handhavingsverzoeken; eerder kregen Westerveld, Noordenveld en het Overijsselse Hardenberg vergelijkbare verzoeken. "Dat een bestrijdingsmiddel is toegelaten, betekent nog niet dat alle risico's zijn uitgesloten of dat het overal mag worden gebruikt", zegt jurist Jobien Monster. De bewoners vragen gemeenten de risico's te onderzoeken en waar nodig in te grijpen, bijvoorbeeld met een verbod op PFAS-houdende middelen of een spuitvrije zone rond woningen. Dezelfde juridische route staat open voor inwoners van West Betuwe.

Europese aardbeien op grote schaal vervuild met PFAS en hormoonverstorende pesticiden

Een onderzoek van PAN Europe en partnerorganisaties, waaronder PAN Netherlands, testte 41 aardbeienmonsters uit elf EU-landen op pesticideresiduen. In 58 procent van de monsters werden PFAS-pesticiden gevonden; de meest aangetroffen residuen waren fludioxonil en cyprodinil, twee hormoonverstoorders die volgens de EU-regels al verboden hadden moeten zijn. Ruim de helft van de gevonden stoffen behoort tot de "gevaarlijkere" pesticiden die sinds 2011 uitgefaseerd zouden worden. Opvallend: monsters uit Nederland en Frankrijk bevatten juist heel weinig residuen, in lijn met onderzoek dat laat zien dat geïntegreerde gewasbescherming het middelengebruik met 90 procent kan terugdringen. Aardbeien worden in grote hoeveelheden door kinderen gegeten; de bevindingen ondergraven de stelling dat telers een grotere "gereedschapskist" aan giftige middelen nodig hebben.

Voor het eerst fors minder pesticidenresten op Hollandse aardbeien gemeten

PAN-NL liet vijftien bakjes gangbare Hollandse aardbeien testen, gekocht in verschillende regio's en periodes. Gemiddeld werden 2,1 pesticidenresten per monster gevonden — ongeveer de helft van eerdere metingen — en vier monsters waren volledig residuvrij. De aardbei stond in de pesticideneetwijzer nog bovenaan als meest vervuilde fruitsoort, met 4,4 residuen gemiddeld. Volgens bronnen in landbouw en wetenschap is de daling waarschijnlijk het resultaat van projecten van supermarkten en telers; Wageningen University liet eerder zien dat 90 procent reductie in de praktijk haalbaar is. PAN-NL waarschuwt dat het ook een jaarschommeling kan zijn en dat er nog PFAS-pesticiden en hormoonverstorende stoffen werden aangetroffen. De uitkomst laat wel zien dat forse gifreductie in de fruitteelt technisch mogelijk is.

PAN-NL eist bij Ctgb intrekking van alle bestrijdingsmiddelen met PFAS

Pesticide Action Network Netherlands is een juridische procedure gestart om bespuitingen met PFAS-landbouwgif te stoppen. De organisatie eist dat toelatingscollege Ctgb de honderden middelen op basis van 27 PFAS-pesticiden intrekt. Deze stoffen breken af tot trifluorazijnzuur (TFA), dat zeer mobiel en persistent is, in het drinkwater zit en op veel plaatsen de grondwaternorm van 0,1 microgram per liter overschrijdt; TFA is recent geclassificeerd als giftig voor de voortplanting. PAN-NL vindt dat de lopende herbeoordeling van het Ctgb, die tot eind 2028 duurt, onbegrijpelijk lang duurt en stapt naar de rechter als het college weigert. Ook in de Betuwse fruitteelt worden PFAS-houdende middelen gebruikt — en TFA in drinkwater raakt iedereen.

Amerikaans Hooggerechtshof beperkt kankerwaarschuwingsclaims tegen Roundup van Bayer

Het Amerikaanse Hooggerechtshof heeft Monsanto, onderdeel van Bayer, gelijk gegeven in een belangrijke zaak rond het onkruidbestrijdingsmiddel Roundup (glyfosaat). Volgens het hof weegt de federale wet voor gewasbeschermingsmiddelen zwaarder dan waarschuwingseisen op deelstaatniveau, zodra de Amerikaanse milieu-autoriteit EPA een veiligheidsbeoordeling heeft vastgesteld. Daardoor kunnen gebruikers niet langer via staatsrechtelijke claims een extra kankerwaarschuwing op het etiket afdwingen. De uitspraak beperkt de juridische risico's voor Bayer, dat sinds 2018 al ruim 10 miljard dollar uitgaf aan schikkingen en schadevergoedingen. Voor omwonenden raakt het de bredere discussie over glyfosaat en kanker: ook in West Betuwe is glyfosaat een veelgebruikt middel waarvan de gezondheidsrisico's omstreden blijven.

Erkens trekt lessen uit Drentse lelieteelt: spanning over gewasbescherming is voorbode voor heel Nederland

In het proces naar een Convenant Gewasbescherming bezocht staatssecretaris Silvio Erkens lelietelers in Drenthe om problemen en oplossingen te inventariseren. Zijn ambitie: een einde aan de polarisatie, een stop op het gemeentelijke postcodebeleid, minder rechtszaken en handhavingsverzoeken, rechtszekerheid voor telers en duidelijkheid voor omwonenden. Erkens zag moderne spuit- en wiedtechniek die het middelengebruik fors terugdringt, maar stuitte op de vraag hoe je die milieuwinst aan bezorgde burgers uitlegt: veel mensen zien de spuit en denken meteen aan gif. "De discussie in Drenthe is een voorbode voor heel Nederland", aldus Erkens. Datzelfde spanningsveld tussen telers en omwonenden speelt ook in de fruitteeltgemeente West Betuwe.

Natuur & Milieu: Tweede Kamer stemt in met Europese versoepeling pesticidenregels

De Tweede Kamer verwierp op 11 juni de motie-Bromet, waardoor Nederland kon instemmen met het Europese Food & Feed Safety-Omnibuspakket dat de bescherming van mens en natuur afzwakt. Volgens Natuur & Milieu is dat een zorgelijke keuze: chemische stoffen kunnen straks tot 25 jaar worden toegelaten en verboden pesticiden mogen langer op de markt blijven. Ook het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) concludeerde dat cruciale waarborgen in het voorstel ontbreken. De organisatie wijst erop dat achterstanden ook zijn op te lossen met extra beoordelingscapaciteit en snellere toelating van veilige, biologische middelen, zonder de bescherming af te breken. Voor omwonenden van de fruitteelt in West Betuwe kunnen schadelijke stoffen zo langer toegelaten blijven.

Erkens wil af van lokaal postcodebeleid en pleit voor landelijk kader gewasbescherming

Staatssecretaris Silvio Erkens (Landbouw) wil af van het zogenoemde postcodebeleid, waarbij gemeenten en provincies zelf het bespuiten van gewassen aan banden leggen. Na een werkbezoek aan lelietelers en burgerinitiatieven als Meten=Weten en AARDige Buren in Drenthe pleitte hij voor één landelijk kader met voorwaarden voor het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Erkens riep nieuwe gemeentebesturen op te wachten met eigen afspraken tot er landelijke regels zijn vastgelegd in het convenant gewasbescherming. Tegenstanders vrezen juist dat zo'n landelijke norm de lokale bescherming kan uithollen. Voor gemeenten als West Betuwe raakt dit direct de ruimte om omwonenden via eigen spuitvrije zones te beschermen.

Foodwatch: verboden pesticiden aangetroffen in rijst, thee en kruiden bij Albert Heijn en Jumbo

Voedselwaakhond Foodwatch liet 64 producten in vier landen testen op bestrijdingsmiddelenresten en vond dat 49 producten resten bevatten — in 45 gevallen van pesticiden die in de EU verboden zijn. Paprikapoeder mild van Verstegen spant de kroon: één monster bevatte 18 pesticiden, waarvan de helft niet is toegelaten. Tot de aangetroffen stoffen horen de bijendodende neonicotinoïden clothianidine, thiamethoxam en imidacloprid. Foodwatch eist dat supermarkten via leveranciersdruk garanderen dat producten aan de normen voldoen en roept de EU op om de handel in niet-goedgekeurde pesticiden te verbieden. Dit onderzoek raakt ook omwonenden van fruitboomgaarden in West Betuwe: dezelfde verboden middelen duiken zo via import in de keten op, terwijl de lokale fruitteelt aan strengere EU-regels is gebonden.

Convenant Gewasbescherming moet telers én omwonenden rechtszekerheid geven

De bijeenkomst bij Fruitmasters in Geldermalsen legde de eerste contouren van het convenant Gewasbescherming bloot: einde aan het postcodebeleid waarbij gemeenten elk eigen regels opleggen, en meer bescherming voor omwonenden van landbouwpercelen. LTO-voorzitter Ger Koopmans noemt het al een eerste winst dat alle partijen — inclusief de Vereniging Nederlandse Gemeenten — af willen van het postcodebeleid. "Het is noodzakelijk dat er bindende regelgeving komt waaraan ook gemeenten en provincies zich moeten houden." Staatssecretaris Erkens benadrukte dat ondernemers vastzitten terwijl de doelen voor natuur, leefomgeving en water niet worden gehaald. Het convenant-op-hoofdlijnen moet uiterlijk 3 juli worden ondertekend, met sectorale uitwerking na de zomer — met directe gevolgen voor de fruitteelt in de Betuwe.

Gemeente Peel en Maas stelt eigen spuitzone-afwegingskader op bij ontbreken nationaal beleid

Bij gebrek aan landelijke regels over spuitzones rondom agrarische percelen heeft de gemeente Peel en Maas (Limburg) een eigen afwegingskader vastgesteld. Als uitgangspunt geldt een afstand van 50 meter — conform de lijn die de Raad van State uit voorzorg aanhoudt. Afwijken is mogelijk, maar alleen met een goed onderbouwde motivatie en locatiespecifiek onderzoek. De stap van Peel en Maas is direct relevant voor West Betuwe: ook daar ontbreken gemeentelijke spelregels voor de spuitzone, terwijl bewoners vlak naast fruitboomgaarden wonen.

Aftrap convenant Gewasbescherming bij Fruitmasters in Geldermalsen

Op 6 mei kwamen ketenpartijen en maatschappelijke organisaties bijeen bij Fruitmasters in Geldermalsen voor de aftrap van het convenant Gewasbescherming. Staatssecretaris Silvio Erkens erkende dat het Rijk te laat regie heeft genomen: "Conflicten met omwonenden eindigen steeds vaker voor de rechter en we kunnen ondernemers geen alternatieven bieden." Convenantvoorzitter Gert-Jan Segers benadrukte de noodzaak om in het convenant een brug te slaan naar bezorgde burgers en omwonenden van landbouwpercelen. Het akkoord op hoofdlijnen moet binnen acht weken liggen en moet een einde maken aan het zogeheten postcodebeleid, waarbij steeds meer gemeenten hun eigen regels opleggen aan het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen — een probleem dat fruitteeltgebieden als West Betuwe direct raakt.

Convenant gewasbescherming afgetrapt in Geldermalsen: kabinet wil forse reductie gifgebruik tussen 2027 en 2040

Op 6 mei 2026 trapte staatssecretaris Silvio Erkens (LVVN) bij Fruitmasters in Geldermalsen het convenant gewasbeschermingsmiddelen af, in aanwezigheid van LTO, Natuur & Milieu, supermarkten, gemeenten en provincies. Het kabinet wil voor de zomer een akkoord op hoofdlijnen hebben dat moet leiden tot een forse reductie van het gebruik van schadelijke synthetische bestrijdingsmiddelen tussen 2027 en 2040. Erkens wees expliciet op de gezondheidsrisico's voor boeren, tuinders en omwonenden en op de toenemende rechtszaken — zoals het lelieteeltverbod in Westerveld — als reden om de polarisatie te doorbreken. Oud-ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers begeleidt het proces als onafhankelijk voorzitter. Dat de aftrap uitgerekend in West Betuwe plaatsvond — in het hart van de Nederlandse fruitteelt — onderstreept dat dit convenant óók hier rechtstreeks consequenties kan hebben voor de fruitboomgaarden, omwonenden en gemeentelijke besluitvorming.

Spuitvrije zones belemmeren bouw van tienduizenden woningen in meer dan 40 gemeenten

De bouw van tienduizenden woningen loopt vertraging op door de spuitvrije-zone-regels: gemeenten hanteren doorgaans een minimale afstand van 50 meter tussen nieuwe woningen en landbouwgrond waar bestrijdingsmiddelen worden gespoten. Juridisch is die richtlijn niet wettelijk verankerd maar vloeit voort uit rechtszaken, en wordt in de praktijk soms ook toegepast op percelen zonder actieve spuitvergunning. De Vereniging Nederlandse Gemeenten pleit voor nationale wetgeving met een rekenmethode die onderscheid maakt tussen gewastypen. Onderzoekers van WUR en RIVM werken aan richtlijnen waarvan de resultaten in juli worden verwacht — en die mogelijk uitwijzen dat 50 meter bij fruitteelt juist te weinig is. Voor West Betuwe, waar fruitteelt en uitbreiding van kernen dicht op elkaar liggen, is dit dossier rechtstreeks relevant.

Wageningse onderzoekers: 'veilige' pesticiden doden tientallen zwaluwen via drift

Op twee plekken in Nederland stierven tientallen zwaluwen acuut aan pesticidevergiftiging. Toxicologen van Wageningen UR ontdekten hoge concentraties van de insecticiden permethrine en tetramethrine op de veren en in de hersenen van de vogels — maar niet in maag of lever. Dat wijst op blootstelling via de lucht of de huid, niet via voedsel. Beide stoffen staan te boek als "niet schadelijk voor vogels", maar die beoordeling geldt alleen voor inname via voedsel; inhalatie en huidcontact worden in de Europese toelatingsprocedure niet getest. Vogelbescherming Nederland roept op tot herziening van die toelatingsprocedure en wijst erop dat meer dan 80 procent van de Europese boerenlandvogels negatief correleert met het gebruik van bestrijdingsmiddelen — een patroon dat ook in de Betuwe zichtbaar is.

Veldonderzoek: 55 pesticiden aangetroffen in De Groote Peel — bufferzone van 2 kilometer noodzakelijk

Werkgroep Behoud de Peel analyseerde langs een transect van 3,7 kilometer 30 eikenbladmonsters op 690 pesticiden en trof 55 verschillende stoffen aan — ook diep in het centrum van het natuurgebied. Verschillende gevonden stoffen zijn verboden of worden door het RIVM aangemerkt als 'zeer zorgwekkende stoffen', waaronder PFAS-achtige pesticiden die nauwelijks afbreken. De werkgroep beveelt een spuitvrije bufferzone van 2 kilometer aan, overlappend met de bestaande hydrologische bufferzone. Het onderzoek is direct relevant voor West Betuwe, waar fruitboomgaarden grenzen aan natuur- en watergebieden en omwonenden vergelijkbare zorgen hebben over de drift van bestrijdingsmiddelen.

PAN-NL: tuinplanten uit Welkoop, Praxis en Intratuin bevatten 32 verschillende pesticiden

Onderzoek van PAN-NL, gepresenteerd via het consumentenprogramma Kassa, toont aan dat 17 gangbare tuinplanten uit drie grote tuincentra zonder uitzondering een cocktail van pesticiden bevatten — in totaal 32 verschillende stoffen, waaronder PFAS-pesticiden en hormoonverstorende middelen. Planten die juist insecten moeten aantrekken, zoals lavendel, vlinderstruik en rozemarijn, bleken in 82 procent van de gevallen insecticiden te bevatten. Hoogleraar entomologie Marcel Dicke (Wageningen) wijst op het 'cocktaileffect': mengsels van pesticiden kunnen onverwacht schadelijk zijn voor insecten én voor de menselijke gezondheid. Minder insecten in tuinen betekent ook minder bestuivers voor de fruitteelt in West Betuwe.

West Betuwe start verkenning toekomst fruitteelt: ecologisch én economisch verantwoord

De gemeente West Betuwe is een verkenning gestart naar de toekomst van fruitteelt en landbouw in de regio. De centrale vraag: hoe kan West Betuwe overstappen naar een economisch rendabele én ecologisch verantwoorde landbouw? De verkenning, die loopt in het eerste halfjaar van 2026, betrekt bestaande onderzoeken waaronder een HAS-rapport over vee- en akkerbouw en een analyse van de fruitteeltsector. Deelname van boeren — die circa 80 procent van het grondgebied beheren — is onmisbaar. Het college wil het pesticidengebruik meenemen als onderdeel van de duurzaamheidsopgave. De verkenning biedt een kans voor de nieuwe coalitie om de beleidsbrief van Betuwe Gif Vrij concreet te adresseren.

Keukenhof met Pasen: achter de tulpenvelden een giflandschap — PAN-NL klaagt al jaren aan

Terwijl ruim 850.000 buitenlandse toeristen met Pasen naar de Keukenhof komen voor de kleurrijke bollenvelden, wijzen milieuorganisaties op de keerzijde: op die bollenvelden worden grote hoeveelheden pesticiden gebruikt. PAN-NL voerde er de afgelopen jaren meerdere malen actie — onder meer bij het 75-jarig jubileum van het park. Volgens de organisatie is de biodiversiteit in Nederland de afgelopen 75 jaar "ineengestort", mede door het pesticidengebruik in de bollenteelt. Dezelfde problematiek speelt in de Betuwe, waar fruitteelt op percelen naast woonwijken, scholen en kinderspeelplaatsen plaatsvindt.

Consumentenbond: bloembollen met 'bee-friendly' label bevatten PFAS-pesticiden

De Consumentenbond onderzocht het aanbod bij grote bouwmarkten en tuincentra en ontdekte dat insectvriendelijke claims als 'Bee-friendly' en 'Useful insects friendly' op bloembolverpakkingen niet kloppen. Alle onderzochte gangbare bloembollen bleken PFAS-pesticiden en resten van andere bestrijdingsmiddelen te bevatten — stoffen die juist schadelijk kunnen zijn voor de insecten waarvoor ze zogenaamd vriendelijk zijn. Ook de term 'biologische potgrond' bleek niet als wettelijke categorie te bestaan.

Nederland loopt hopeloos achter met biologische landbouw — PAN-NL constateert dalend supermarktaanbod

Nederland behoort tot de vijf Europese landen met het laagste percentage biologisch landbouwareaal (4,6%). PAN-NL constateert dat het biologisch aanbod in supermarkten begin 2026 voor het eerst daalde, terwijl de overheid boeren amper subsidie geeft om te schakelen. De huidige coalitie heeft het doel van 15% biologisch in 2030 wél opgenomen in het regeerakkoord, maar concrete middelen ontbreken. Pesticiden uit de gangbare teelt waaien tot vijftig meter ver over buurpercelen.

Natuur & Milieu, Parkinsonalliantie en FNV waarschuwen Kamer voor EU-pesticidenpakket

Bij een rondetafelgesprek in de Tweede Kamer waarschuwden Natuur & Milieu, de Parkinsonalliantie Nederland en FNV voor de Europese 'Food and Feed Safety Omnibus'. Dit voorstel zou pesticidenbescherming ernstig verzwakken: onbeperkte toelatingen worden de standaard, lidstaten mogen minder snel nieuwe wetenschap toepassen en giftige stoffen krijgen langere overgangsperioden. FNV spreekt van "ongekende afbraak" van Europese bescherming voor mens en milieu.

Europese campagne 'For Health, Bees and Farmers' van start tegen verzwakking pesticidenwet

PAN Europe en tientallen Europese organisaties lanceren de campagne 'For Health, Bees and Farmers' om burgers te mobiliseren vóór strengere pesticidenregels. Aanleiding is de EU-Omnibus die schadelijke pesticiden onbeperkt op de markt zou laten. Uit een IPSOS-peiling blijkt dat 80% van de Europeanen juist betere bescherming wil — het tegenovergestelde van wat de Europese Commissie voorstelt.

Beleidsbrief aan coalitie-onderhandelaars: onze eisen voor pesticidenbeleid

Op 24 maart 2026 stuurde Betuwe Gif Vrij een formele beleidsbrief naar de coalitie-onderhandelaars van West Betuwe. De timing is strategisch: de coalitiebesprekingen lopen volop na de verkiezingen van 18 maart, en dit is het enige moment in vier jaar dat pesticidenbeleid daadwerkelijk in het coalitieakkoord kan worden verankerd. De brief werd gestuurd aan de fractievoorzitters van D66 en ChristenUnie, en via het gemeentesecretariaat doorgeleid naar de bredere onderhandelingstafel.

Noot (20 oktober 2026): de brief is hierboven weergegeven zoals hij is verstuurd. De onderzoekspagina waarnaar hij verwijst is sindsdien herzien: een aantal bronnen bleek onjuist of onvindbaar en is vervangen door gecontroleerde publicaties.

Verkiezingen 18 maart 2026: de standpunten van alle 10 partijen

Op 18 maart 2026 kozen de inwoners van West Betuwe hun nieuwe gemeenteraad. Ons overzicht van partijstandpunten toont welke partijen pleiten voor bufferzones rond woningen en scholen, en welke partijen de belangen van de agrarische sector vooropstellen. De pagina blijft beschikbaar als naslagwerk.

Meer dan 60 bestrijdingsmiddelen aangetroffen in lucht rond Lochem — ook buiten spuitgebied

Burgermeetnetwerk Meten=Weten vond meer dan zestig verschillende pesticiden in de lucht rond Barchem, Eefde en Lochem, ook op plekken waar zelf niet gespoten wordt. De resultaten — gepresenteerd voor ruim 200 inwoners in Schouwburg Lochem — tonen dat bestrijdingsmiddelen zich via drift en verdamping door de omgeving verspreiden. Onderzoekers meten het hele jaar door een 'cocktail' van pesticiden in de buitenlucht.

Biologische boer gedwongen akker te verkopen: pesticidedrift van buren onhoudbaar

Een biologische boer uit het Noord-Hollandse Sint Maarten moest een gezonde akker verkopen nadat keer op keer bestrijdingsmiddelen van naburige gangbare boeren op haar gewassen belandden. Middelen als pendimethalin en prosulfocarb 'driften' of verdampen snel en verspreiden zich tot ver buiten het perceel waar ze worden gespoten — ook in de Betuwe een bekend probleem. Skal-metingen tonen dat in meer dan 10% van de onderzochte biologische producten ongewenste pesticidenresten worden gevonden. Een schadefonds voor getroffen bio-boeren bestaat in Nederland nog altijd niet.

PAN-NL: snoepgroenten voor kinderen bevatten cocktail van 17 pesticiden

PAN-NL liet twintig soorten snoepgroenten bij vijf grote supermarkten (Albert Heijn, Jumbo, Lidl, Aldi, Plus) testen in een laboratorium. In alle gevallen werden pesticidenresten gevonden: gemiddeld bijna twee soorten per product, bij één bakje snoeptomaten zelfs zeven. Acht van de gevonden stoffen hebben een officiële gevarenclassificatie als PFAS, hormoonverstoorder of mogelijk kankerverwekkend. Voor verse snackgroenten geldt een residu-norm die tot 1.000 keer hoger is dan voor babyvoeding — terwijl ook peuters ze dagelijks eten.

Leidse ecoloog mobiliseerde 200 wetenschappers in één weekend tegen EU-pesticidenomnibus

Toen het EU Omnibus-voorstel in november 2025 uitlekte, verzamelde de Leidse ecotoxicologe Martina Vijver in één weekend een brandbrief, ondertekend door zes wetenschappers en gesteund door Natuur & Milieu, FNV en de Parkinson Alliantie Nederland. De brief werd als motie ingediend in de Tweede Kamer en aangenomen: Nederland stemde begin 2026 in Brussel tegen de versoepeling van de pesticidenregels. Daarna verzamelde Vijver in slechts vier dagen 200 handtekeningen van Europese wetenschappers voor een brief aan Commissievoorzitter Von der Leyen. Haar centrale bezwaar: het schrappen van de verplichte herbeoordeling van pesticiden miskent dat de stap van laboratorium naar praktijk veel groter is dan beleidsmakers beseffen — en dat langetermijneffecten van mengsels van pesticiden en PFAS zelden vooraf zijn in te schatten.

Pesticiden in 70% van de Europese bodems — schade aan bodemleven alarmerend

Een studie gepubliceerd in Nature toont aan dat 70% van Europese bodemmonsters uit 26 landen pesticideresiduen bevat. Pesticiden beschadigen nuttige organismen zoals mycorrhiza-schimmels en nematoden, verstoren de fosfor- en stikstofkringloop, en bedreigen daarmee de biodiversiteit. Onderzoekers stellen dat de huidige toelatingsprocedures ontoereikend zijn omdat slechts enkele soorten worden getest.

West Betuwe: werkgroep Tricht overhandigt gemeente handleiding pesticideregulering

Werkgroep 'Stop Pioenrozen Tricht' overhandigde wethouder Hartman van West Betuwe de gemeentelijke handleiding voor regulering van bestrijdingsmiddelen. Bewoners zagen op 6 maart opnieuw spuitactiviteiten bij de kwekerij. Ondanks herhaalde pogingen is het tot op heden niet gelukt te achterhalen welke middelen er precies worden gespoten.

Urgenda en Natuur & Milieu: vernieuwde handleiding pesticideregulering voor gemeenten

Urgenda en Natuur & Milieu publiceerden een geactualiseerde gemeentehandleiding voor de regulering van bestrijdingsmiddelen. De handleiding biedt juridisch advies en praktische opties: van het aanwijzen van bufferzones tot het verbieden van specifieke middelen of teelten, en het stellen van extra eisen aan milieu, gezondheid en waterkwaliteit wanneer de gemeente grond verpacht of verkoopt. De tweede druk is bijgewerkt met de meest recente rechtspraak en lokale voorbeelden, zoals De Fryske Marren, dat in 2025 een uitbreidingsverbod en een spuitvrije zone van 50 meter tot gevoelige functies instelde. Extra aandacht gaat naar nadeelcompensatie: veel gemeenten durven niet te reguleren uit vrees voor schadeclaims, maar volgens de handleiding maken die claims in de meeste situaties geen kans. Daarmee vervalt het argument waarmee ook West Betuwe terughoudendheid verdedigt.

Documentaire "Lek": 40 jaar wonen tussen kassen, dan diagnose Parkinson

TV West-documentaire 'Lek' toont het verhaal van Westlanders die na decennialange blootstelling aan kasbestrijdingsmiddelen de diagnose Parkinson kregen. RIVM-neurotoxicoloog Harm Heusinkveld bevestigt: Parkinson komt statistisch vaker voor in landbouwgebieden met intensief pesticidegebruik. In 2024 werden ruim veertig bestrijdingsmiddelen aangetroffen in Westlandse sloten en vaarten.

Vergunningplicht pesticiden bij Natura 2000-gebieden blijft dode letter

Bijna een jaar na de historische Raad van State-uitspraak hebben tien geraadpleegde provincies nog geen enkele natuurvergunning afgegeven voor pesticidegebruik nabij Natura 2000-gebieden. Provincies wijzen op onduidelijk beleid en beperkte handhavingscapaciteit. Het voorstel van milieuorganisaties om zeventig aangetroffen pesticiden te verbieden, ligt onbeantwoord.

NRC: landbouwschimmelbestrijders leiden tot dodelijke resistentie in ziekenhuizen

De landbouw gebruikt jaarlijks grote hoeveelheden fungiciden, waardoor de schimmel Aspergillus fumigatus resistent is geworden voor medicijnen. In ziekenhuizen overlijden jaarlijks honderden patiënten aan behandelbare schimmelinfecties die door deze resistentie ineens levensgevaarlijk zijn. Wetenschappers waarschuwen al twintig jaar — maar de urgentie blijft toenemen.

Gemeente Westerveld stelt lelievrije zone in — maar is 50 meter wel genoeg?

De Drentse gemeente Westerveld stelde een lelievrije zone in rondom woonkernen na jarenlange klachten over bestrijdingsmiddelen uit de lokale sierteelt. Toch is de onrust niet voorbij: bewoners twijfelen of de wettelijk verplichte 50-meter spuitvrije zone voldoende bescherming biedt voor hun kinderen. De stap geldt als precedent voor andere gemeenten — ook in de Betuwe.

NVWA waarschuwt 2.400 kopers van illegale bestrijdingsmiddelen

De NVWA stuurde waarschuwingsbrieven naar ruim 2.400 personen en bedrijven die illegale bestrijdingsmiddelen kochten via een webshop zonder vergunning. De middelen — waaronder glyfosaat-onkruidverdelger uit Spanje — zijn niet toegelaten in Nederland. Kopers werden opgedragen de middelen in te leveren bij een inzamelpunt voor chemisch afval.

PAN-NL: Valentijnsboeket zit vol verboden pesticiden — ook "duurzame" bloemen

Onderzoek van PAN-NL in 17 boeketten rozen, tulpen en snijbloemen toonde resten van tientallen bestrijdingsmiddelen, waaronder in de EU verboden middelen. Van alle gevonden stoffen is 79% schadelijk voor mens of natuur. Zelfs boeketten met het 'duurzame' MPS-keurmerk bleken besmet — er geldt geen enkele wettelijke pesticidengrens voor snijbloemen.

Bestrijdingsmiddelen aangetroffen tot 10 kilometer van boerderijen — zelfs DDT

Wageningen University onderzocht 12 Nederlandse Natura 2000-gebieden en vond bestrijdingsmiddelen op afstanden tot 10 kilometer van boerderijen, zelfs het al decennia verboden DDT. Pesticiden hechten aan stofdeeltjes en worden door wind kilometers ver meegevoerd — een bevinding die de effectiviteit van huidige veiligheidszones van tientallen meters ernstig in twijfel trekt.

Rechter: toelating pesticide Wasan moet opnieuw worden beoordeeld

Het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) oordeelde dat het Ctgb de toelating van pesticide Wasan niet voldoende heeft onderbouwd. PAN-NL had bezwaar aangetekend omdat het middel schadelijk zou zijn voor mens en dier. Het Ctgb krijgt zes maanden de tijd om het besluit te heroverwegen — een significante overwinning voor tegenstanders van pesticiden.

WUR: pesticideresiduen aangetroffen diep in beschermde Natura 2000-gebieden

Een eerste nationale verkenning van Wageningen University toont pesticideresiduen in 12 beschermde Natura 2000-gebieden, met name in planten. De studie is aangestuurd door de Raad van State-uitspraak over de lelieteelt in april 2025 en toont dat effecten op gevoelige soorten niet zijn uitgesloten. Van alle 162 Nederlandse Natura 2000-gebieden is slechts een fractie onderzocht.

Kamerbrief gewasbescherming: evaluatie actieplan naar de Kamer, debat opnieuw uitgesteld

Minister Wiersma (LVVN) informeerde de Tweede Kamer over de stand van zaken en de voortgang van het gewasbeschermingsbeleid. Met de brief gingen twee stukken mee: de evaluatie van het geactualiseerde nationaal actieplan duurzaam gebruik gewasbeschermingsmiddelen en de lijst met gewasbeschermingsknelpunten over 2025. Het commissiedebat dat op 12 februari over deze stukken zou gaan, werd uitgesteld; het werd uiteindelijk een notaoverleg op 11 juni. Op die agenda staan onderwerpen die West Betuwe direct raken: het WUR- en RIVM-onderzoek naar een afwegingskader voor spuitvrije zones, het rapport over pesticiden in Natura 2000-gebieden, en de burgerpetitie "Bescherm onze gezondheid en natuur met minder bestrijdingsmiddelen".

Rechter: omwonenden mogen spuitgegevens opvragen — register wordt openbaar

Twee uitspraken van de rechtbank Noord-Nederland maken dat elke belanghebbende voortaan gegevens kan opvragen over gebruikte gewasbeschermingsmiddelen. De zaken werden aangespannen door belangengroep Meten=Weten, die al in 2021 vroeg om openbaarmaking van de registers van telers, en door een groep burgers uit het Drentse Lhee. Het ministerie behandelde het verzoek als een Woo-verzoek en stelde de gegevens niet te bezitten; de rechtbank oordeelt dat een verzoek om milieu-informatie juridisch iets anders is en dat de minister een nieuw besluit moet nemen. Jurist Henk Baptist van Meten=Weten: "Derde partijen zoals omwonenden, wetenschappers en milieuorganisaties kunnen vanaf nu informatie van spuitregisters opvragen." De organisatie wijst er wel op dat het uitstel van de digitale spuitregisterplicht van 2026 naar 2027, na een lobby vanuit de sector, een extra hindernis vormt. Voor omwonenden van boomgaarden in West Betuwe opent dit de deur om op te vragen wat er naast hun tuin is gespoten.

Fruittelers reageren op slaapkameronderzoek Buren: 78 pesticiden aangetroffen

Na het 'SOS Slaapkameronderzoek Buren' waarbij 78 verschillende pesticiden werden aangetroffen in 15 slaapkamers van omwonenden, reageert de Nederlandse Fruittelers Organisatie defensief. Betuwe-expert Geert Gommers stelt dat 61% van de aangetroffen pesticiden afkomstig is uit de landbouw. Soortgelijke zorgen leven ook in buurgemeente West Betuwe.